Verdieping

Langere artikelen van leden van Platform DSE die geen ‘officiële publicatie’ zijn

Monitor Brede Welvaart 2022: Problemen vooral bij ‘later’ en ‘elders’

classroom-1699745_640Woensdag 18 mei verscheen al weer de vijfde editie van de Monitor Brede Welvaart (MBW), met opnieuw ook de rapportage over de voortgang die Nederland maakt bij het behalen van de Sustainable Development Goals (SDGs). De Monitor geeft door middel van een groot aantal indicatoren weer hoe het met ‘ons’ gaat op allerlei terreinen. Zoals gebruikelijk zijn de indicatoren opgedeeld in de rubrieken ‘hier en nu’ (hoe gaat het met de Nederlanders), ‘later’ (welke gevolgen heeft wat wij doen voor komende generaties) en ‘elders’(welke gevolgen heeft wat wij doen voor mensen in andere landen, met name ‘ontwikkelingslanden’).

De ongelijkheid wordt steeds groter, tijd om in te grijpen

classroom-1699745_640Platform DSE startte een aantal jaren geleden De Grote Transitie, met tien thema’s waaraan gewerkt moet worden om tot een duurzame en solidaire economie te komen. Die thema’s zijn nog steeds relevant (zie hier het overzicht), maar op het eerste thema, ongelijkheid, wordt de situatie, ook in Nederland, steeds slechter, zoals blijkt uit allerlei recente ontwikkelingen:

Het burgerberaad: sleutel naar een duurzame samenleving?

classroom-1699745_640Een burgerberaad wordt steeds meer gezien als een goede manier om burgers te betrekken bij de politieke besluitvorming. In Nederland komt er meer aandacht voor, o.a. door de activiteiten van G1000, Bureau Burgerberaad en Extinction Rebellion. Op de website van Extinction Rebellion is een groot aantal voorbeelden te vinden van (inter)nationale en lokale burgerberaden te vinden. In dit artikel beschrijft Erik Spaink wat er nodig is om een burgerberaad tot een succes te maken en illustreert dat met twee praktijkvoorbeelden.

Loonsverhoging als aanjager voor De Grote Transitie

De toenemende urgentie van de klimaatontwrichting maakt dat we alle zeilen moeten bijzetten om tot voldoende reductie te komen van de CO2-uitstoot. Het continue streven naar economische groei is een belangrijke aanjager van die uitstoot. Zie ook onze oproep: Stop met juichen bij BBP-groeicijfers. Naast de overheid, bedrijven en burgers moeten ook alle belangrijke maatschappelijke groeperingen nagaan welke bijdrage zij kunnen leveren aan die CO2-reductie. Daartoe hoort ook de Nederlandse vakbeweging.

De put dempen en ook het kalf redden

Regeneratief denken en doen; herstellen en toevoegen

classroom-1699745_640Duurzaamheid is noodzakelijk maar niet voldoende als richtpunt. Centraal in het duurzaamheidsdenken van nu staan: klimaat en de bijbehorende CO2-uitstoot, de circulaire economie, de ongelijkheid (in inkomen en vermogen, in woongenot, in studiekansen) en de beperkte inclusiviteit. Zonder inclusiviteit blijft een deel van de maatschappij en van de wereld in de hitte of onder water staan.

‘Halveren van de Nederlandse Voetafdruk’ moet veel eerder dan 2050!

‘Notitie’ PBL roept kritiek en vragen op

classroom-1699745_640Namens vijf ministeries vroeg minister Schouten in 2020 aan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) een ‘reflectie’ te maken over een halvering van de Nederlandse consumptie-voetafdruk. De aanleiding was dat het VN-panel voor biodiversiteit (IPBES) dringend oproept tot het veranderen van de huidige manier van consumeren en produceren, om zo vooral het wereldwijde ernstige verlies aan biodiversiteit tegen te gaan.

Monitor Brede Welvaart 2021: onze mondiale voetafdruk blijft veel te groot

classroom-1699745_640Voor de vierde keer verscheen deze week de Monitor Brede Welvaart (MBW), waarin het CBS door middel van een groot aantal indicatoren probeert weer te geven hoe Nederland er voor staat. Opnieuw bevat de Monitor ook indicatoren voor de 17 Sustainable Development Goals (SDG’s). En ook opnieuw blijkt dat onze welvaart vooral ten koste gaat van komende generaties en van mensen elders.

Worden vier rapporten een stap vooruit?

Drie planbureaus en de Monitor Brede Welvaart

Het Platform DSE heeft zich gedurende de laatste decennia vele malen bemoeid met de manier waarop welvaart en welzijn worden gemeten. Die discussie is in steeds meer gremia gevoerd en heeft ook in de politiek weerklank gevonden. Dat heeft er toe geleid dat regering en Kamer besloten over te gaan op een andere manier van meten. Dit heeft inmiddels beslag gekregen in de jaarlijkse Monitor Brede Welvaart van het CBS. Die Monitor kan gezien worden als een dashboard van belangrijke gegevens over welvaart. Jaarlijks wordt zo door het CBS gerapporteerd over de ontwikkeling van de verschillende welvaartsgebieden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de ontwikkeling van de welvaart in Nederland (‘hier en nu’), maar ook naar de samenhang met de gevolgen daarvan voor andere, en met name ontwikkelingslanden (‘elders’), en voor toekomstige generaties (‘later’). Een niet onbelangrijke stap vooruit, althans op gebieden van welvaartsmeting.

Footprint Justice krijgt meer aandacht

Van diverse berekeningen en rapporten weten we dat de rijke landen onevenredig veel van de Aarde gebruiken, wat tot grote sociale en ecologische problemen heeft geleid. Dat begon al in de koloniale tijden en liep door de groei van de internationale handel steeds meer uit de hand. Lange tijd werden deze ruwe getallen gehanteerd: 20% van de mensen op Aarde, vooral in de rijke landen, gebruikt ongeveer 80 tot 85% van de jaarlijks verhandelde (fossiele) energie, gronden en grondstoffen.

Vraagtekens bij loonsverhogingen in tijden van klimaatchaos en corona

classroom-1699745_640Zoals elk najaar wordt in diverse sectoren onderhandeld over nieuwe looneisen van de vakbeweging. De FNV gaat de onderhandelingen in met een eis van 5%. Wel wordt een onderscheid gemaakt tussen vitale en succesvolle sectoren aan de ene kant, en sectoren die meer last hebben van de crisis aan de andere kant. Het zit in het DNA van de vakbeweging om te streven naar hogere lonen, maar verbeteringen van andere arbeidsvoorwaarden kunnen ook een belangrijke rol spelen.

Monitor Brede Welvaart: ook een rol in het beleid?

Op 6 juni was in de Tweede Kamer het Verantwoordingsdebat, waar ook over de Monitor Brede Welvaart (MBW) gesproken werd. Aan die monitor heeft Platform DSE de afgelopen jaren veel aandacht besteed. Wij willen af van het streven naar een groter Bruto Binnenlands Product. Beleid moet worden gevoerd op basis van indicatoren die aangeven hoe we er werkelijk voor staan, en waar de problemen liggen. Die indicatoren zijn er met de introductie van de MBW gekomen, al valt er nog aan te verbeteren zoals blijkt uit ons commentaar op de monitor. Maar een relatie met beleid is er tot nu toe nauwelijks. Daar lijkt iets in te veranderen. …