Thomas Piketty als historicus – een boekbespreking

classroom-1699745_640Thomas Piketty – Kapitaal en ideologie. De Geus. 2020. 1114 bladzijden. Oorspronkelijke titel: Capital et idéologie. Editions du Seuil. 2019.

Een decennium geleden was de in 1971 geboren Fransman Thomas Piketty nog een onbekende econoom. Maar dat veranderde razendsnel na de publicatie van zijn boek Le Capital au XXIe siècle in 2013 en nog meer na het verschijnen van de Engelse vertaling daarvan, getiteld Capital in the twenty-first century, in 2014. In datzelfde jaar verscheen een Nederlandse uitgave van 816 pagina’s.
Sindsdien staat Piketty zozeer in de belangstelling dat hij wel een rockster econoom wordt genoemd. Al in 2014 bezocht hij in Nederland de Tweede kamer, waar hij vertegenwoordigers van verschillende partijen, van VVD tot SP, ontmoette. Op 27 mei van dit jaar verscheen in de Volkskrant een gemeenschappelijk artikel van hem en Groenlinks voorman Jesse Klaver en drie weken daarna, op 18 juni, spraken PvdA leider Lodewijk Asscher en hij publiekelijk via het beeldscherm met elkaar.

Onderzoek naar een eerlijke, echt duurzame economie is noodzakelijk!

Het is hard nodig dat er een gedegen onderzoek komt naar een echt duurzame en rechtvaardige economie. Dat is de essentie van de brief die vandaag, 10 september, is verzonden aan de Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer en die wordt onderschreven door 41 zeer diverse maatschappelijke organisaties, waaronder Het Groene Brein, Natuurmonumenten, Oxfam Novib, de Provinciale Milieufederaties, de Raad van Kerken, Urgenda en het internationale vrouwen- en milieunetwerk WECF. Het Platform DSE is initiatiefnemer en coördinator van deze actie.

Van Fantoomgroei naar een nieuwe economie

classroom-1699745_640In hun boek Fantoomgroei onderzoeken Sander Heijne en Hendrik Noten waarom ondanks alle economische groei de afgelopen veertig jaar de reële gezinsinkomens nauwelijks zijn gestegen, ofwel ‘waarom we steeds harder werken voor steeds minder’, zoals de ondertitel luidt. De aanname dat economische groei automatisch leidt tot betere lonen en meer welvaart klopt kennelijk niet. Waar komt die scheefgroei vandaan, en wat kunnen we ertegen doen, zijn de vragen die de auteurs zich stellen.

Monitor Brede Welvaart 2020 – niets nieuws onder de zon

classroom-1699745_640De alweer derde versie van de Monitor Brede Welvaart (MBW) is verschenen. Deze rapportage wordt vanuit het Platform Duurzame en Solidaire Economie (PDSE) met extra belangstelling gevolgd. In de loop der jaren heeft het Platform veel aandacht besteed aan de wijze waarop welvaart en welzijn worden gemeten, wat daaraan schort en ook welke alternatieve indicatoren gehanteerd kunnen worden. Vast kritiekpunt daarbij was de dominantie van de indicator Bruto Binnenlands Product (BBP). Want deze indicator was decennia lang het belangrijkste ijkpunt voor de meeste politieke beleidspersonen. Zolang het BBP groeit, des te beter de mensen het hebben, aldus was de redenering. Op deze dominantie van het groeidenken valt heel veel af te dingen, niet in het minst dat het BBP ook uit economisch oogpunt wezenlijke fouten bevat.

CETA als steunpilaar van het neoliberalisme

De Eerste Kamerleden van de PvdA worstelen met de vraag of ze binnenkort hun goedkeuring moeten verlenen aan CETA, het handels- en investeringsverdrag dat de EU met Canada heeft gesloten. Het boek ‘The Globalists’ van Quinn Slobodian laat, zonder CETA expliciet te noemen, zien dat dit verdrag beschouwd kan worden als een nieuwe steunpilaar van het neoliberalisme, waarop ook PvdA-leider Lodewijk Asscher tegenwoordig zoveel kritiek heeft.

Petitie: Zorg voor het Nederland van morgen

classroom-1699745_640DRIFT, het Rotterdamse instituut dat transities naar duurzaamheid onderzoekt en stimuleert, organiseerde de afgelopen weken online gesprekken over de samenleving na corona. Die reeks gaat nog door, zie voor de stand van zaken en mogelijkheden om mee te doen hier.
De gesprekken resulteerden ook in een petitie, waarin de regering wordt gevraagd samen met alle ondertekenaars de Transitie Motor te vormen die werkt aan een samenleving die als geheel sociaal, economisch en ecologisch veerkrachtiger is.

Systemische aspecten van de corona crisis

Lou Keune, adviseur van Platform DSE, schreef een reflectie op wat hij rond de corona-crisis allemaal ziet gebeuren

classroom-1699745_640Ik ben gefascineerd door wat zich afspeelt in de wereld nu wij allemaal worden bedreigd door het corona virus. In een mum van tijd is een aardbeving voelbaar geworden die de samenleving op haar grondvesten doet schudden, ook Nederland. Opeens blijkt het mogelijk om maatregelen te nemen waar wij, PDSE-ers, al jaren voor pleiten. Bijvoorbeeld worden met het schijnbaar grootste gemak enorme steunmaatregelen genomen met een financiële omvang van vele en vele miljarden. ‘Whatever it takes’ is de normaliteit geworden. Vergelijk dat eens met de bedragen gereserveerd voor de aanpak van de maatschappelijk eveneens zeer bedreigende klimaatcrisis. Onvergelijkbaar. Dat betekent dat er onder de oppervlakte ‘iets’ gaande is op een meer systemisch niveau. Ik voel bij mijzelf de behoefte om te proberen een aantal van die systemische veranderingen te duiden. Wat is er gaande? Dat duiden is bij mij sterk beïnvloed door mijn paradigmatische achtergronden, zie mijn memoires (www.loukeune.nl) hoofdstuk 11: Politieke Economie, en hoofdstuk 14: Duurzame en Solidaire Economie. Ik generaliseer in deze bijdrage er een beetje op los, teneinde het argument helder te krijgen. Ik bespreek maar enkele systemische aspecten, er zijn er meer. En de kans bestaat dat de veranderingen die ik probeer te duiden tijdelijk en oppervlakkig zijn. Maar toch lijkt het mij de moeite waard het ook hierover te hebben. …

Hink – Stap – Sprong

classroom-1699745_640Zoals tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt ook nu al nagedacht over het soort maatschappij en het soort economie voor na de coronacrisis en na de diepe recessie die hier op volgt (en nu al begonnen is). Reken maar dat de strategische planning- en scenarioafdelingen bij Shell en ING en andere megaondernemingen bezig zijn nieuwe scenario’s te ontwikkelen voor die tijd. Datzelfde geldt voor beraadslagingen bij politieke partijen.

Blokkeerboeren leveren achterhoedegevecht

Deze bijdrage van PDSE-lid Frans van der Steen werd niet geplaatst op de opiniepagina van de Volkskrant. Gegeven de lopende discussies rond de stikstofproblemen en onze voedselvoorziening in het algemeen plaatsen we het stuk graag op onze site, maar dat betekent niet automatisch dat we hieronder een ‘PDSE-standpunt’ weergeven.

Te weinig mensen beseffen dat onze voedselketen niet alleen de belangrijkste oorzaak is van de overmaat aan stikstof in ons milieu. Van alle productieketens is de voedselketen de belangrijkste oorzaak van vrijwel alle grote milieuproblemen: voor zeker 25% van gevaarlijke klimaatverandering, voor 80% van het tekort aan zoetwater en met stip de belangrijkste oorzaak van de snelle afbraak van biodiversiteit, het verdwijnen van bossen en oerwouden, verwoestijning, bodemdegradatie, verzuring en plasticvervuiling van de oceanen en de overmaat aan fosfor in het milieu.