Nieuwe Economie Nu!

Manifest 2023

Het roer moet om! Zet vaart achter de transitie naar een nieuwe economie, voor een rechtvaardige samenleving op een gezonde planeet, ook voor vele volgende generaties.

Al in 1972 waarschuwde de Club van Rome dat de ‘Grenzen aan de groei’ in zicht kwamen, en dat ander beleid nodig was. Het heeft niet mogen baten. ‘Economische groei’, zoals gemeten wordt met het Bruto Binnenlands Product (BBP), bleef ‘Het doel waarnaar we streven’! De gevolgen worden helaas steeds meer merkbaar.

Onze Aarde gaat zwaar gebukt onder klimaatontwrichting, vervuiling en verlies van biodiversiteit. Ook sociaal gaat het niet goed: onze samenleving kampt met groeiende ongelijkheid, de gestage afbraak van de publieke sector en toenemende polarisatie. En internationaal lijden de mensen die het minst aan de problemen hebben bijgedragen het meest onder de gevolgen ervan.

Mondiale gevolgen

Steeds meer mensen zien in dat de problemen hun oorzaak vinden in ons huidige economische model. Een model dat economische groei en financiële winst najaagt, en nauwelijks kijkt naar een eerlijke (mondiale) verdeling en de gevolgen voor de natuur, onze leefomgeving en ons welzijn. De wetten van dit economische systeem leiden ons nu langzaam maar zeker naar een ecologische en humanitaire ramp: eindeloze groei op een eindige planeet is domweg niet mogelijk!

Welzijnseconomie

Het moet dus anders. En het kan anders. Als we ons laten leiden door wat wérkelijk van waarde is. Als we niet langer groei en winstmaximalisatie nastreven, maar ons richten op gemeenschappelijk welzijn: het welbevinden van alle mensen, van onze planeet en van zowel de huidige als de toekomstige generaties. We moeten ons opmaken voor een ware transitie, een systeemverandering waarbij we inzetten op een welzijnseconomie. Daarin voert niet het BBP de boventoon maar zijn andere vraagstukken veel belangrijker, zoals: Wordt wereldwijd in de basisbehoeften voorzien? Hoe worden grond en grondstoffen verdeeld? Kan de natuur op Aarde komende generaties nog voldoende bieden? Alleen zo’n transitie kan leiden tot een rechtvaardige samenleving op een gezonde planeet.

Vandaar onze dringende oproep, ook aan onze overheden:

Kies voor een nieuwe economie, die gericht is op een rechtvaardige samenleving op een gezonde planeet.

  1. Stop de oriëntatie op BBP-groei en richt je op doelen/indicatoren die noodzakelijk zijn om samen te kunnen overleven. Dat zijn vooral Welzijn, Inclusiviteit en Duurzaamheid, in het Engels: Wellbeing, Inclusion en Sustainability, samengevat als WISE.
  2. Verlaag de belasting op arbeid, en belast vooral het gebruik van grondstoffen en de uitstoot van broeikasgassen. Zorg daarbij dat mensen met een laag inkomen goed in hun basisbehoeften kunnen voorzien.
  3. Nederland bereidt zich voor om in 2025 lid te worden van de Wellbeing Economy Governments, waar de andere indicatoren voorrang krijgen.*
  4. In al het economie-onderwijs wordt vanaf 2025, in aanvulling op de mainstream, inzicht gegeven in de belangrijke nieuwe stromingen, zoals de Betekenis-economie, de Donut-economie, de Economy for the Common Good, de mondiale Wellbeing Economy Alliance, de Degrowth- en Postgrowth-beweging.
  5. Nederland volgt het voorstel van de EU om in 2030 de mondiale ecologische voetafdruk met 50% verkleind te hebben.
  6. Er komt een nieuw sociaal contract, waarbij een veel minder ongelijk inkomen en vermogen wordt nagestreefd. De balans tussen laagstbetaalden en hoogstbetaalden wordt fundamenteel veranderd.                                                                                                                                               

*Vijf landen gingen ons al voor: Finland, IJsland, Nieuw-Zeeland, Schotland en Wales, die samen de Wellbeing Economy Governments (WEGo) hebben gevormd. Opmerkelijk detail: de vier eerst genoemde landen hebben alle een vrouwelijke premier. Zie www.weall.org/wego.

Ondertekenaars (t/m 19-1-2023):
Baril Coatings – Bomenstichting – Casco Art Institute: Working for the Commons – Foundation Max van der Stoel – Just Enough – Omslag Werkplaats voor Duurzame Ontwikkeling – Ontgroei – Our New Economy – Platform Duurzame en Solidaire Economie – Postgrowth Nederland – Stichting One Planet – Transitie Boxtel – Transitie Castricum – Transitie Nederland – Uitgeverij Genoeg – Werkgroep Voetafdruk Nederland – Bram Büscher, hoogleraar ontwikkelingssociologie – Rutger Hoekstra, coördinator WISE Horizons project – Rik Leemans, hoogleraar milieu systeemanalyse (ESA) – Jelleke de Nooy van Tol, Catalyst4Change – Babette Porcelijn, Think Big Act Now – Rob van der Rijt, oprichter Klimaatplein.com

 

Bijlage: enige literatuur over de noodzaak van een nieuwe economie 

  1. Een briefing van het European Environment Agency, een agentschap van de EU.
  1. 11.000 wetenschappers vroegen in de ‘World Scientists’ Warning on Climate Emergency’ om BBP-groei niet meer als doel te hanteren.
  1. Het ‘Global Assessment Report’ van het International Panel on Biodiversity and Ecological Services (IPBES), dat analyseerde dat de voortdurende economische BBP-groei een van de grootste oorzaken is van de dramatische biodiversiteitsverliezen.
  1. Het rapport ‘Decoupling debunked – Evidence and arguments against green growth as a sole strategy for sustainability ’ van het European Environment Bureau (EEB) in Brussel, uitgave juli 2019.
  1. The sustainable economy we need’ is een ‘own-initiative opinion’ van het European Economic and Social Committee, uitgave 2020. Het EESC bestaat uit vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en overigen, en brengt gevraagd en ongevraagd advies uit aan de EU-Raad, het Parlement en de Commissie.
  1. Het artikel ‘Scientists’ Warning on Affluence’ uit juni 2020.
  1. DE OECD pleit in het rapport ‘Beyond Growth’ voor een duurzame en veerkrachtige economie, gericht op welzijn en met minder ongelijkheid.
  1. Het rapport ‘Towards the Wellbeing Economy’ van de Think Tank of Young Economists.
  1. Het rapport ‘Towards an EU Wellbeing Economy’ van het WWF.

En ook deze recente boeken: ‘Het happy 2050-scenario’ van Babette Porcelijn en ‘Er is leven na de groei’ van Paul Schenderling c.s.