Gerrit Stegehuis

Raad van State is het eens met Platform DSE

Dit jaar verscheen voor het eerst de Monitor Brede Welvaart (MBW). Daarin wordt beschreven wat de kwaliteit van leven in Nederland is (‘hier en nu’), of die kwaliteit houdbaar is (‘later’), en of die niet ten koste gaat van mensen in andere landen, met name ontwikkelingslanden (‘elders’). Platform DSE was blij met de Monitor, maar miste de verbinding met Prinsjesdag. Als in mei de stand van zaken via de MBW in kaart wordt gebracht, ligt het voor de hand daarop ook het beleid te baseren zoals dat op Prinsjesdag wordt voorgesteld. Die verbinding ontbrak echter. Gelukkig pleit nu ook de Raad van State in zijn advies over de Miljoenennota ervoor om die verbinding tot stand te brengen. Enkele fragmenten:

Open brief vraagt om een einde aan de groei

Meer dan 200 wetenschappers hebben een open brief ondertekend die is verschenen in veel Europese kranten, zoals de Guardian (met alle ondertekenaars), Die Zeit, Libération en De Morgen. Onder de ondertekenaars zijn Tim Jackson, Saskia Sassen, David Graeber en Kate Raworth. Europees en nationaal beleid moet volgens hen niet meer gericht zijn op economische groei, maar op het verhogen van de levenskwaliteit, het terugdringen van ongelijkheid en het herstellen van de natuurlijke omgeving. De brief verschijnt ter gelegenheid van een conferentie over ‘post-growth’, die op 18 en 19 september wordt georganiseerd door Europese Parlementsleden uit vijf verschillende fracties. Ook Platform DSE is bij die conferentie vertegenwoordigd. Hieronder volgt de tekst van de brief, wie de eisen mede wil ondersteunen kan hier een petitie tekenen.

Platform DSE bij ‘Kampeer in de Lutkemeer’

‘Behoud de Lutkemeer’ is een platform van bezorgde burgers en organisaties die zich inzetten voor behoud van de open polder en het unieke akkerlandschap in de Amsterdamse Lutkemeerpolder. Het gebied wordt ernstig bedreigd omdat de gemeente Amsterdam een twintig jaar oud plan alsnog wil uitvoeren: de polder bebouwen met een bedrijventerrein. Tijdens het actiekamp ‘Kampeer in de Lutkemeer’ van 14-16 september wordt daartegen geprotesteerd.

Op zaterdag 15 september is er een vol programma met workshops, lezingen, wandel- en fietsroutes, muziek en een kinderprogramma. Vanuit Platform DSE houdt Frans van der Steen een lezing met als titel ‘We groeien ons te pletter’. Andere lezingen gaan over de geschiedenis van de polder, landbouw en klimaatverandering, voedselbossen, de commons, greenwashing en speculatie.

Het adres van het kamp is Lutkemeerweg 276 in Amsterdam. Ook wie niet wil blijven slapen, maar alleen zaterdag of zondag een deel van het programma wil meemaken is van harte welkom.
Het hele programma is te vinden op de site van het platform Behoud de Lutkemeer.

‘Degrowth’: een onontkoombare maar aantrekkelijke weg

Wereldwijd wordt nog steeds gestreefd naar groei van de economie, gemeten met het Bruto Binnenlands Product. Zo is doel 8 van de Sustainable Development Goals ‘Decent work and economic growth’. Die groei mag in de visie van de SDG’s het milieu niet schaden. Maar Giorgos Kallis, hoogleraar aan de Universitat Autònoma de Barcelona, gelooft niet in ‘groene groei’. Daarbij heeft hij het niet zozeer over BBP-groei (want het BBP is niet zo belangrijk), maar over de groei in de productie van goederen en diensten. In zijn nieuwe boek ‘Degrowth’ beargumenteert Kallis dat je wel bijvoorbeeld fossiele energie kunt vervangen door hernieuwbare energie, maar dat voor de productie daarvan toch ook weer grondstoffen, land en energie nodig zijn, en dat de benodigde hoeveelheden daarvan uiteindelijk ondanks efficiencywinsten onvermijdelijk weer mee gaan toenemen. Kallis erkent dat de logica niet uitsluit dat bij een groeiende economie het gebruik van hulpbronnen en de vervuiling, inclusief die door CO2, kunnen dalen, en dat er dus sprake kan zijn van relatieve én absolute ontkoppeling. Maar hij maakt aannemelijk dat zo’n scenario onwaarschijnlijk is. …

Monitor Brede Welvaart: nu ook invloed op beleid?

In mei publiceerde het CBS voor het eerst de Monitor Brede Welvaart (MBW), waarin met indicatoren wordt beschreven wat de kwaliteit van leven in Nederland is (‘hier en nu’), of die niet ten koste gaat van toekomstige generaties (‘later’), en of die ook niet ten koste gaat van mensen in andere landen, met name ontwikkelingslanden (‘elders’). Aan de monitor hebben wij een uitgebreid commentaar gewijd, waarin naast opmerkingen over de indicatoren onze belangrijkste zorg was dat er geen verbinding was tussen de monitor en het te voeren beleid. De monitor heeft pas écht zin als de regering op grond van de resultaten plannen maakt om die resultaten verder te verbeteren. Het regeringsbeleid is er dan op uit om een goed leven mogelijk te maken voor mensen nu en later, en niet om het Bruto Binnenlands Product (BBP) te laten stijgen, ongeacht de kosten die dat met zich meebrengt.

Een eerste stap in de goede richting lijkt nu echter gezet te zijn.

Monitor Brede Welvaart: het begin is er

Op Verantwoordingsdag, 16 mei, verscheen de eerste Monitor Brede Welvaart (MBW). Het verschijnen van de MBW is het resultaat van een jarenlange discussie over de gebreken van het Bruto Binnenlands Product (BBP) als indicator voor onze welvaart. Aan die discussie heeft het Platform Duurzame en Solidaire Economie (PDSE) volop meegedaan. Wij zijn dan ook blij dat de eerste MBW er nu is, en complimenteren het CBS met deze publicatie, en met het feit dat er in de media en de politiek al veel aandacht aan wordt geschonken. Dat wij complimenten uitdelen betekent natuurlijk niet dat er niets op deze monitor aan te merken valt. We werken graag mee aan verdere verbetering.

Indeling van de monitor

In het eerste deel van de MBW wordt in drie dashboards met indicatoren beschreven wat de kwaliteit van leven in Nederland is (‘hier en nu’), of die niet ten koste gaat van toekomstige generaties (‘later’), en of die ook niet ten koste gaat van mensen in andere landen, met name ontwikkelingslanden (‘elders’). Deze indeling is terecht, want onze manier van leven moet het ook toekomstige generaties en mensen elders mogelijk maken ‘een voldoende kwaliteit van leven’ te bereiken, zoals ook de Commissie Brundtland 31 jaren geleden al vond (VN-rapport “Our Common Future”, 1987). Voor elke indicator wordt aangegeven of de trend over de laatste acht jaar en de mutatie in het meest recente jaar positief, neutraal of negatief is, en welke positie Nederland voor die indicator inneemt binnen de EU.

Platform DSE op het ‘Genoeg weekend’

Het Nivon organiseert van 23 t/m 25 maart samen met Genoeg Magazine en Platform DSE het ‘Genoeg Weekend’ in het Koos Vorrinkhuis in Lage Vuursche. Leden van Platform DSE verzorgen er workshops over thema’s uit De Grote Transitie: op zaterdagochtend Gerrit Stegehuis over ongelijkheid, op zaterdagmiddag Jan Juffermans over het meten van welvaart, de Ecologische Voetafdruk en de focus op groei, en op zondagochtend John Huige over de circulaire en regionale economie. Het thema ‘Genoeg’ wordt niet alleen door inleidingen en discussie, maar ook door allerlei praktische activiteiten belicht.
Meer informatie hier, of via de agenda van het Koos Vorrinkhuis (met gedetailleerder programma). Boeken:  koosvorrinkhuis@nivon.nl, info: 088-0990983.

Bij duurzaamheid hoort ook ‘inclusieve vrede’

Bij duurzame ontwikkeling wordt vaak vooral aan milieu gedacht, maar het gaat uitdrukkelijk ook over de mondiale verdeling van grond en grondstoffen en daarmee over meer bestaanszekerheid en veiligheid voor mensen, nu en voor volgende generaties. Die veiligheid lijken we echter vooral met militaire middelen te willen realiseren.

Door een groep mensen met ervaring in vredesopbouw en conflicthantering, die zich ernstig zorgen maakt over de manier waarop in het huidige beleid wordt omgegaan met vrede en veiligheid, is een manifest over ‘inclusieve vrede en veiligheid’ geschreven en gepubliceerd. Als u het met die visie eens kan zijn, wordt uw ondertekening zeer op prijs gesteld. Dat kan op http://samenveilig.earth/

Wetten tegen aasgierfondsen: waar blijft Nederland?

In september bracht een adviescommissie van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (UNHRC) een rapport uit over ‘aasgierfondsen’. Aasgierfondsen (of ‘vulture funds’) zijn private financiële bedrijven, vaak gevestigd in belastingparadijzen, die voor een schijntje schulden opkopen van landen die in financiële moeilijkheden verkeren, en vervolgens juridische procedures beginnen om het volledige bedrag van de schuld, inclusief rente, boetes en kosten van die landen terug te krijgen. Ze krijgen zo vaak 3 tot 20 keer zoveel terug als ze oorspronkelijk hebben betaald, en maken dus een winst van tussen de 300 en 2000%.

Hoe komt verandering tot stand?

Eind oktober verscheen het boek How change happens van Duncan Green. Duncan Green is Senior Strategic Adviser van Oxfam UK en hoogleraar aan de London School of Economics. Het boek gaat over hoe je verandering teweeg kunt brengen als actievoerder, lobbyist of organisatie, en is mede gebaseerd op zijn eigen jarenlange ervaringen. Het boek is in zijn geheel online te vinden op de website die bij het boek hoort.

Begin november was Duncan Green een aantal dagen in Nederland. Het Platform Duurzame en Solidaire Economie en PAX organiseerden een ontmoeting van Duncan met vertegenwoordigers van diverse Nederlandse NGO’s die actief zijn op de gebieden van milieu, vrede en ontwikkelingssamenwerking. Duncan hield een presentatie over zijn boek waarin hij de verkiezing van Donald Trump tot president van de voorgaande nacht al verwerkt had.